Podważenie umowy przez ZUS • Kontrola umów ZUS • Adwokat Kobiet
podważenie umowy przez ZUS
kontrola ZUS,  prawa w ciąży,  przedsiębiorcy,  umowa o pracę,  urlop macierzyński,  zasiłek chorobowy

Podważenie umowy przez ZUS

Czy można zatrudnić kobietę w ciąży? OCZYWIŚCIE, ŻE TAK. Nasze prawo nie przewiduje w tym zakresie żadnych ograniczeń. Mało tego – kobieta w ciąży nie ma obowiązku o swoim stanie informować pracodawcy, a co dopiero przyszłego pracodawcy! To dlaczego tak często pytacie o podważenie umowy przez ZUS?

Wiele kobiet pyta czy można w ciąży zawrzeć umowę o pracę i boi się mitycznej kontroli z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która podważy ważność zawartej przez nie w ciąży umowę. To samo dotyczy wszelkiego rodzaju awansów czy zmian, które łączą się z podwyżką. Czy te obawy są słuszne? Odpowiedź zależy zasadniczo od tego, czy umowę zawarliśmy “naprawdę” czy tylko “na papierze”. O co chodzi? Podstawą do objęcia ubezpieczeniami może być tylko faktycznie wykonywane zatrudnienie – jeśli umowa była fikcyjna ZUS może ją zakwestionować, a w konsekwencji pozbawić ciężarną prawa do np. zasiłku macierzyńskiego.


Fikcyjna umowa o pracę

Umowa, która została zawarta fikcyjnie jest nieważna – a zatem jest to zupełnie tak samo jak gdyby nigdy takiej umowy nie zawarto. Jeśli zawarliśmy umowę – niezależnie czy w ciąży czy nie – ale tak naprawdę nie pracujemy to zawrta przez nas umowa jest pozorna. A pozorna umowa o pracę nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych, ponieważ nie powstaje stosunek pracy. Tutaj zatem jest miejsce dla ZUSu, aby dążyć do poważenia umowy o pracę (czy umów zlecenia).

Umowa o pracę jest zawierana dla pozoru, jeżeli przy jej zawieraniu obie strony miały świadomość, że pracownik nie będzie świadczyć pracy, a pracodawca z tej pracy nie będzie korzystać. Dotyczy to sytuacji, gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały zawartej umowy. Pomiędzy pracownikiem a pracodawcą musi więc istnieć utajnione porozumienie co do tego, że zawarta umowa ma jedynie stwarzać pozory. Tylko wtedy możliwe jest jej podważenie. 


Podważenie umowy przez ZUS

Czy to znaczy, że każda umowa która jest wykonywana tylko przez krótki czas np. przed przejściem na zwolnienie lekarskie w związku z ciążą jest zawarta dla pozoru? Niewątpliwie tego typu stany faktyczne cieszyć się będą dużym zainteresowanie ZUS, który może chcieć zbadać jak był0 naprawdę i zakwestionować ważność umowy.

Absolutnie jednak niczego to nie przesądza! Jeśli pracownik faktycznie podjął umówioną pracę i świadczył ją w ramach stosunku pracy, a pracodawca świadczenie to przyjmował, wypłacając wynagrodzenie – choćby trwało to tylko przez kilka dni – nie ma mowy o pozorności umowy. ZUS powinien taką sytuację dokładnie zbadać, a w interesie kontrolowanego pracownika jest wykazywać, że umowa była realizowana zgodnie z jej postanowieniami.

Warto wiedzieć, że sądy wielokrotnie wypowiadały się, że samo dążenie do uzyskania prawa do zasiłków jako cel podjęcia zatrudnienia, nie świadczy o zamiarze obejścia prawa – jeżeli umowa o pracę jest faktycznie realizowana. Oznacza to, że ZUS nie może przyjąć uproszczenia, że kobieta w ciąży podejmująca pracę zawsze zawiera umowę w celu “wyłudzenia zasiłku” – nie ma w tym nic nagannego (zdaniem sądów), że poszukuje się ochrony państwa w takim szczególnym okresie jakim jest ciąża, a następnie okres po porodzie. Każda inna interpretacja oznaczałaby w praktyce zakaz zatrudniania kobiet w ciąży, a jak napisałam na samym początku polski system prawa nie przewiduje takiego zakazu.


Matka na działalności

Bardzo podobnie ma się sytuacja kobiet otwierających w okresie ciąży własny biznes. Kiedyś – no nie tak strasznie dawno, około 3 lat temu – zmieniono przepisy, które umożliwiały uzyskiwanie na działalności gospodarczej stosunkowo wysokich zasiłków chorobowych i macierzyńskich. Choć przepisy zmieniono, ZUS nadal wyrywkowo bada czy otwierane działalności nie są tylko na papierze – szczególnie jeśli zaczniemy pobierać z tego tytułu zasiłki.

Przypomnę więc, że zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach. Nie ma w absolutnie żadnych przepisów zabraniających zakładania działalności gospodarczej kobiecie w ciąży.

Jednakże samo zarejestrowanie działalności i opłacenie składek nie wystarczy do uzyskania prawa do zasiłków chorobowego i macierzyńskiego. Trzeba jeszcze tą działalność faktycznie prowadzić. Analogicznie jak umowa o pracę działalność gospodarcza nie może być założona dla pozoru. W razie kontroli trzeba więc udowodnić, iż działalność była/jest faktycznie prowadzona.

Warto wiedzieć, że o ile ZUS ma prawo kontroli i korekty (sic!) wysokości wynagrodzenia pracowników to absolutnie nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Kwota ta ma się jedynie mieścić się w granicach określonych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych.


Co robić w razie podważenia umowy przez ZUS?

  1. Na zaś: zbierać dokumenty potwierdzające wykonywanie umowy o pracę/prowadzenie działalności (np. emaile, podpisane dokumenty, pełnomocnictwa itp.)
  2. Nie panikować.
  3. Skontaktować się z prawnikiem, który prowadzi tego typu sprawy – zanim wdamy się w dyskusję z ZUSem.

ZUS niestety ma tendencję do zapominania – w ogólności – że celem jego istnienia nie jest sprawdzanie czy każda kobieta korzystająca z zasiłku nie próbuje go “wyłudzić”, ale że został utworzony właśnie aby zabezpieczać obywateli w takich szczególnych okresach. Jednakże – nie warto się poddawać. W walce z ZUS stosunkowo często zdarzają się prawdziwe wygrane.

POWODZENIA!


pozdrawiam Cię ciepło!

Aleksandra Wejdelek-Bziuk
Adwokat Kobiet

8 komentarzy

  • Wiktoria

    Proszę o pomoc. ZUS uznał moja umowę za niewiarygodna z takiego względu ze nie zatrudniono nikogo na moje miejsce, nigdy wcześniej nie pracowałam na umowie o prace i nigdy za takie wynagrodzenie. Mianowicie: pracowałam 3 miesiące w ciąży przed pójściem na chorobowe, nie podpisywałam nic osobiście zajmowałam się mailami, przelewami itd. Co mam robić, jaka jest szansa na wygrana przy odwołaniu?

  • Magdalena Walczak

    Witam. Proszę o pomoc. Umowa, która zawarłam została uznana za fikcyjna. Pracowałam 35 dni, naprawdę pracowałam… Nie chce sie odwolywac bo prawnik mówi że sprawa moze potrwać nawet do 1.5 roku i wtedy nie dostanę kosiniakowego bo będę walczyć o macierzyński. Zależy mi na kosiniakowym bo jestem bez środków do życia. Moje pytanie brzmi skoro umowa została uznana za fikcyjna czy ja muszę jechać do pracodawcy coś podpisywać i rozwiązywać umowę? Pracodawca do mnie dzwonił i mówi że u niej umowa jest do końca ciazy i koniec…I mam przyjechać ją rozwiązać. Mało tego mówi, że mam jej oddać pieniądze za te 33 dni na l4 które wypłaca pracodawca? Proszę o pomoc czy ja muszę te pieniądze oddać? To jest aż 1800 zł. Co jeśli nie oddam? Nie ukradłam jej tych pieniędzy, w przelewach jest napisane np. Wynagrodzenie za miesiąc maj, kwiecień..

  • Aga

    Dzień dobry! Mam pytanie związane z zatrudnieniem. Przez 3 lata pracowałam bez umowy, praca była i jest cały czas dostarczana mi do domu i z stąd też jest odbierana. Rok temu wspominałam pracodawcy o podpisaniu chociażby umowy zlecenia, oczywiste zostałam zbyta. W chwili obecnej mi na sytuacja jest dość drastyczna ( wczoraj postawiono mi diagnozę nowotwór złośliwy) Ubezpieczenie zdrowotne mam ( mąż zabezpieczył mnie u siebie w pracy) . Czy mogę mieć jakieś żądania do swojego pracodawcy poza prośbą o zarejestrowanie , co oczywiście już zrobiłam! Jednak nie uzyskałam żadnej konkretnej odpowiedzi.

  • Kiki

    Witam mam pytanie ZUS odmówił mi Orawa chorobowego bedac w ciąży jeszcze nie dostałam decyzji ale pani z ZUS powiedziała ze będzie nagatywna bo podpisywałam dokumenty wcześniej niż zostałam zatrudniona. Księgowa za późno zrobiła umowę…. już mija 4 miesiąc a ja dalej nie mam decyzji. Jednak mam pytanie czy jak dostanę decyzje negatywna to co z moja praca ? Ustępuje stosunek ? Co z ubezpieczeniem ? Nie będę już ubezpieczona ? Chce starać się o kosiniakowe po urodzeniu i myśle czy dostanę ? Nie mam za co żyć od prawie pół roku jestem na utrzymaniu męża jeśli można to tak nazwać bo zostaje nam tylko 200 zł na życie po opłaceniu mieszkania kredytów i rachunków. Jest naprawdę ciężko nie mamy za co kupić wyprawki a poród za miesiąc i jestem załamana cała ciąże tylko płacze z bezradności jak okropne może być państwo. Nie chce się odwoływać do sadu bo już mam dość ciagle tylko panczenistki. Proszę o radę czy mogę garść się kosinikowe po urodzeniu ?majac negatywna decyzje ZUS ? Boje się ze nie przyjdzie decyzja jaki iż urodzę ….

Jeśli masz krókie pytanie śmiało zadaj je w komentarzu - odpowiem, gdy tylko będę miała wolną chwilę!

%d bloggers like this: